Unapređivati integralno upravljanje otpadom i sistem cirkularne ekonomije - izvještaj za 2024.

Zbog nepostojanja okvirnog federalnog zakona o komunalnim djelatnostima prisutni su neujednačen pristup, načela i način pružanja komunalnih usluga na kantonalnom i općinskom nivou u FBiH. Ne postoje podzakonski akti kojima se definira metodologija i način obračuna naknade za odlaganje komunalnog otpada. Dakle, u općinama nisu uspostavljeni finansijski održivi sistemi upravljanja otpadom.

Koncept kružne ekonomije koji je uveden u Strategiju zaštite okoliša FBiH 2022-2032. definisan je Zakonom o izmjeni i dopuni zakona o upravljanju otpadom („Službene novine FBiH br. 72/24“). Izrađen je nacrt Pravilnika o načinima i uslovima odlaganja otpada i kategorijama odlagališta otpada,  Ovim Pravilnikom posebno se uređuju opći i posebni uslovi koje je privredni subjekat koji se bavi upravljanjem otpadom u obavezi da ispuni, tehnološki proces prikupljanja, prihvata i skladištenja otpada, prateći list i njegov sadržaj, procedura podnošenja zahtjeva za izdavanje dozvole i način izdavanja dozvole od strane nadležnog organa, obaveze vođenja podataka o nastanku i kretanju otpada u Informacionom sistemu upravljanja otpadom, sadržaj i obrazac Elaborata upravljanja otpadom, formiranje Komisije nadležne za utvrđivanje općih i posebnih uvjeta upravljanja otpadom, izuzete aktivnosti male privrede od pribavljanja dozvole, te obaveze vršitelja aktivnosti koja podliježe izuzimanju od obaveze posjedovanja dozvole.Usvojen je i Pravilnik o upravljanju otpadom od električnih i elektronskih proizvoda kojim se uređuje način, postupak i pravila za stavljanje u promet električnih i elektronskih proizvoda, uspostava sistema upravljanja otpadom od električnih i elektronskih proizvoda i to preuzimanja, sakupljanja, obrade/reciklaže, izvoza, privremenog skladištenja i drugih aktivnosti upravljanja otpadom od električnih i elektronskih proizvoda i njegovih dijelova,  a sve sa ciljem postizanja elemenata cirkularne ekonomije.

Projektom ,,Efikasan sistem upravljanja otpadom u Kantonu Sarajevo“ realizovana je  nabavka velike količine kontejnera za sortiranje i reciklažu otpada, 700 kontejnera  i 5000 kanti, 2000 kompostera i oprema za jedno reciklažno dvorište.

U 2023. godini, odloženo je 93,9% prikupljenog otpada. Podaci ukazuju na porast udjela recikliranog otpada u ukupno prikupljenom otpadu u 2019. i 2020. godini,  dok se u posljednje tri godine taj udio smanjuje. U 2023. godini, udio recikliranog otpada iznosio je 0,65%, što je na vrlo niskom nivou.

 

Udio netretiranog otpada (lijeva skala) i recikliranog otpada (desna skala)

Izvor: FZS

 

Pouzdani i ažurirani podaci o stepenu recikliranja posebnih kategorija otpada na teritoriji FBiH trenutno nisu raspoloživi.

Kada je u pitanju uklanjanje nelegalnih odlagališta i saniranje postojeće površine pod neadekvatno odloženim otpadom (opasni i neopasni otpad), dodjeljena su sredstva Vladi TK za sanaciju i uklanjanje opasnog otpada kruksa iz industrijske zone HAK Grada Tuzle u iznosu od 2.000.000 KM, i u toku je implementacija ovog projekta. 

 

KLJUČNI NALAZ

Zabilježen je ograničen napredak u realizaciji ove mjere, naročito u pogledu unaprijeđenja regulatornog okvira. U posmatranom periodu nije zabilježen značajniji porast udjela recikliranog otpada. Potrebno je osnažiti ulaganja u infrastrukturu i postrojenja za upravljanje i preradu komunalnog otpada.  Potrebno je donijeti okvirni zakon o komunalnim djelatnostima na nivou FBiH, te unaprijediti lokalne propise koji će omogućiti općinama u FBiH efikasnije planiranje upravljanja otpadom na svom području.